Me, myself en de presidentskandidate

Zevenhuizen/RwandaVictoire Ingabire Umuhoza. Ik struikel over haar naam in een krantenartikel. De Rwandese presidentskandidate, van wie ik nog nooit heb gehoord ondanks dat ze in Nederland woont. Terwijl ik het artikel over haar aanhouding in Rwanda lees, word ik pootje gehaakt door een detail: Ingabire woont in Zevenhuizen.

Een onbelangrijk detail in een artikel over een vrouw die als presidente Hutu’s en Tutsi’s met elkaar wil verzoenen. Mijn brein maakt zich echter los van de Rwandese volkerenmoord en haakt zich vast aan het detail.

Zevenhuizen. De jaren zeventig. We waren vermoedelijk een van de eerste buitenlandse gezinnen in een dorp dat al sinds mensenheugenis uit dezelfde families bestond. Wie als kind niet uit het dorp kwam, moest boeten. Hoewel ik qua uiterlijk in niets afweek van de mensen uit het dorp, had ik net zo goed uit Rwanda kunnen komen. Ik sprak Nederlands met een accent, at nooit vla en al helemaal niet uit het bord waar eerder de soep en de aardappelen in hadden gezeten. En ik was Bellug. En dat was een misdaad waarvoor nooit gratie werd verleend. Bellugen, en dat wist iedereen, waren dom. Dat ik dat niet wist, bewees het maar weer.

victoireFacebookVictoire Ingabire kwam in 1994 naar Nederland om een vriendin te troosten die weduwe was geworden. Tijdens haar afwezigheid barstte ruim 6000 kilometer verderop het geweld los waarbij bijna een miljoen mensen in drie maanden tijd het leven lieten. Onder de slachtoffers bevonden zich ook verschillende familieleden. Pas toen haar man met hun twee kinderen Nederland wist te bereiken, leerde ze hoe erg de situatie in haar land was en moet ze zich gerealiseerd hebben dat er geen weg terug was. Zevenhuizen werd haar nieuwe thuis.

Een drukke weg snijdt dit dorp in tweeën. Destijds vormde de weg ook een sociaaleconomische barrière. Aan de westkant woonde de import in nieuwbouw, aan de oostkant de autochtonen.

Het machtscentrum werd gevormd door de middenstand die de Dorpsstraat opeisten. Hun kinderen waren heer en meester op het schoolplein en ver daar buiten. De ouders bepaalden de normen en waarden van het dorp en die werden door hun kinderen op het schoolplein bekend gemaakt. “He Bellug, we moeten je niet, ga terug naar je friet.” Dat geen van deze kinderen ooit België op de kaart had kunnen aanwijzen was volstrekt onbelangrijk. De vanzelfsprekendheid dat het dorp jouw terrein was verschafte macht. Met kennis had het niets te maken. Wie niet van daar was, werd met enige regelmaat geestelijk en lichamelijk in elkaar gemept.

Lonken

De boerderij van Sol vormde de westelijke grens. Daarachter lagen aardappelvelden naar Rotterdam te lonken. Misschien is Victoire Ingabire wel regelmatig het schelpenpad naar de Rottemeren afgelopen. Terwijl ze mijmerde over haar land en nadacht over mensen die elkaar met machetes het leven betwistten. In dat geval is ze de rietvelden gepasseerd waar ik hutten bouwde. Hutten, die door kwelgeest Kees steevast verwoest werden, want Kees verwoestte nou eenmaal alles wat ie tegen kwam totdat het criminele circuit genoeg kreeg van Kees en hem zelf onder de grond stampte.

Zevenhuizen

Spelen bij kinderen van de Dorpsstraat of de oostkant van het dorp betekende begroet worden als Bellug waarna het obligate frietgrapje volgde. Als goedmakertje kreeg ik dan te horen dat ik nog van geluk mocht spreken dat ik geen Molukker was. De vader van Ella was daar het stelligst in: ”Tuig was het en als zijn dochter het ooit in haar hoofd haalde… ” Hij maakte de zin nooit af maar ging resoluut met z’n vlakke hand langs z’n hals. Niet dat iemand een Molukker kende of wist waar de Molukken lagen. Maar dat was niet van belang.

Maar alles kon altijd erger. De vader van Mona nam ons ooit in de keuken apart en vertelde op fluisterende toon dat zwartjoekels het allerergst waren. Het klonk angstaanjagend. “Zwartjoekels’’, zo herhaalde hij “die moeten we hier niet.” Het duurde even voordat ik die grote baardige man durfde te vragen wat zwartjoekels eigenlijk waren. “Zwartjes, negers! ” Ik begreep er niets van. Ik bedoel: ik begreep wel wat negers waren. Die woonden in de Congo, dat wist iedere rechtgeaarde Belg. Want iedere Belg had wel een tante Nonneke die uitgehuwelijkt was aan Jezus en dan naar de Congo ging. Wij spaarden dan zilveren wikkels van de chocola. Geen idee trouwens wat die negertjes met dat zilverpapier moesten. Maar ik snapte de link met Zevenhuizen niet. Want hoe kon je nou een hekel hebben aan mensen die in de Congo woonden?

Paradijs

Mijn solitaire positie van buitenlander kwam onder druk te staan toen er in de vierde klas een nieuwe buitenlander aan de poorten van het Zuid-Hollandse paradijs klopte. Het werd aangekondigd door de kinderen uit de Dorpsstraat die op wonderbaarlijke wijze altijd alles al ang voor de anderen wisten. “He Bellug, je krijgt een vriendje. Er komt iemand uit jouw land hier op school.”

Die Bellug was Maurice. Maar Maurice leek helemaal niet op mij. Hij was zwart en beweerde zelf uit Zaïre te komen. Maurice had het zwaar op school. Af en toe koos ik partij voor Maurice en tegen de rest, maar aangezien me dat op een pak slaag kwam te staan, durfde ik dat niet vaak.

Victoire Ingabire Umuhoza woont 15 jaar in Zevenhuizen. Vannacht, 13 december 2010 is er een inval in haar huis in Zevenhuizen gedaan op verzoek van de Rwandese autoriteiten. Ik vroeg me van de zomer af of het dorp dat voor mij bekrompenheid betekent voor haar vrijheid en de veiligheid symboliseert. Sinds vandaag twijfel ik daar ernstig aan.

Naschrift: Op 30 oktober 2012 werd Ingabire in Rwanda tot 8 jaar gevangenis veroordeeld, nadat ze terug was gekeerd om aan de verkiezingen deel te nemen.

Categorieën:SamenlevingTags: , , , ,

17 Comments

  1. Jhngln

    Tutsi’s, Hutu’s, Belgen en Zevenhuizers. Een muis met witte handschoenen zong het al eerder, “it’s a small world after all..” Jammer dat niet iedereen die gedachte meekrijgt.

  2. minervaria

    Bekrompenheid is blijkbaar van alle tijden en plaatsen.
    Er is misschien maar 1 uitzondering: als er poen te rapen valt. In de 60-er jaren reden wij regelmatig naar Sluis om er inkopen te doen – Nederland was toen goedkoper dan België. We hoefden niet eens in gulden te betalen, die Ollanders namen de Belgische franken gretig aan. Het scheelt misschien dat het ook Vlamingen waren, Zeeuwen in dat geval. Hun Zeeuws-Vlaams klonk vertrouwd maar toch wat bekakt, maar verder waren het hartelijke mensen.

    Raak stukje en mooi geschreven!

  3. landschip

    Echt weer een buitengewoon mooi geschilderd stuk harde waarheid. Ik herken veel van de kwaadheid, ik was wel Belg in Belgenland maar ik was raar. Een autist is namelijk ook een allochtoon in de werelden waar bekrompenheid de norm is.

  4. Prachtig stuk, ik sluit me aan bij de anderen, wat een treurige bekrompenheid.
    Grappig, de reactie van Minervaria, de Belgen waren in Zeeuws-Vlaanderen inderdaad goede gasten. Weliswaar werd er aan ons, de Zeeuws-Vlamingen, ook gevraagd of we in franken wilden betalen.
    Wij Zeeuws-Vlamingen werden door de andere Zeeuwen altijd reserve-Belgen genoemd. Misschien hadden we daarom vaak Belgen over de landsgrens kwamen werken; docenten, therapeuten, doktoren.

  5. Mooi en zuiver geschreven..herkenbaar tot op zekere hoogte. Als Nederlandse op 10 km van de gens geboren, de grens loopt nu door mijn tuin maar de hoeve staat in België. 14 Jaar woon ik al hier en nog steeds ben ik die Nederlandse🙂.
    We spreken dezelfde taal maar toch ook weer niet, zijn de Vlamingen behoudener in hun uitspraken de Nederlander neemt geen blad voor de mond en ik denk dat ‘wij’ ( de NLers) daar nog heel wat van kunnen leren.
    Ik word ook heeeeeeeeel stil van het vlaams belang bord in de tuin van mijn Vlaamse buurman, dewelke overigens tegen mij, heel beleefd en vriendelijk is maar ik kan hem niet meer zo recht in d’ogen kijken….behoudener in hun uitspraken maar ondertussen….
    Het is de angst denk ik…. de angst voor het anders zijn terwijl daar juist zoveel uit te leren valt. De bekrompenheid van dorpelingen aan beide zijde van de grens is dezelfde een dankbare voedingsbodem voor de Wildersen en de Winters…. mag er maar een dag komen dat de angst omslaat in een acceptatie en omarming…. zeker voor alle kinderen @theworld!!

    • De gemeente Zevenhuizen was altijd overwegend CDA en is gefuseerd met het zeer behoudende en christelijke Moerkapelle. Ik heb geen idee hoe de samenstelling van de raad er uitziet. Maar het verbaast me niets.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s